Bir Kitap: “Türkler Filistin’e Gelirse”

I. Dünya Savaşı’nın en buhranlı günleride, henüz Osmanlı egemenliğindeki Filistin’de neler yaşanmış olabilir? Türk, Arap ve Yahudilerin bir arada yaşadığı bu topraklara savaş ne felaketler getirmiş olabilir?

Alexander Aaronson imzalı “Türkler Filistin’e Gelirse” adlı kitap bu sorulara yazarın kendi hayat hikayesinden gerçek öykülerle cevap veriyor.

19. yüzyılın sonunda Filistin’e yerleşen Yahudi bir ailenin çocuğu olan yazar, Osmanlı’nın son yıllarında Filistin ve Kanal Cephelesinde yaşananların hikayesini anlatıyor. Aaronson, “bu kitap sadece binlerce yoldaşından daha azını başarabilmiş ve daha az acı çekmiş birinin kişisel tecrübelerinden bazılarının öyküsüdür” diyor.

“Hiç tutulmamış sözlerin diyarı, dünyanın ruhunu ve özünü borçlu olduğu yer” Filistin’de yaşananları okuduğumuz kitapta adeta o günlere dönüp olup bitene tanıklık ediyorsunuz. Yahudi kimliği öne çıkan yazarın bakış açısından  savaş öncesinde yapılan hazırlıklara ve savaşın yol açtığı felaketlere tanıklık ediyoruz.

Aaronson, “altı yüz yıl boyunca Türkiye’nin İspanyol Engisizyonu ve diğer uygar ülkelerin benzer hizmetlerinden kaçan Yahudilere kapılarını sonuna kadar açık tuttuğunu nasıl olup da unutabilirdik?” diyerek savaşta Osmanlı saflarında yer alıyor ancak gelişmeler beklendiği gibi olmuyor. Zor şartlarda başlayan askerlik, Osmanlı’nın Almanya ile yakınlaşmasıyla ordudaki Yahudiler için daha da çekilmez bir hal alıyor. Aaronson, bir yolunu bularak (On tanesinden dokuzunun rüşvetçi olduğunu söylediği Türk subaylarına rüşvet vererek) ordudan ayrılıyor ve köyüne dönüyor. Ancak burada karşılaştığı manzara da pek iç açıcı olmuyor.

Uluslararası çıkarların çatıştığı topraklarda İngiliz, Amerikalı ve Alman ajanlar cirit atarken Türk, Arap ve Yahudiler kendilerine biçilen kaderi yaşıyor. Tüm bunlara tanıklık etmek, I. Dünya Savaşı’nı farklı bir pencereden görmek  isterseniz okumanızı önerebileceğim bir kitap “Türkler Filistin’e Gelirse”. Doğa Alp tarafından Türkçeye çevrilen ve Altın Bilek Yayınları tarafından okuyucuya sunulan kitapta büyük ses getireceğini, tartışmalara neden olacağını düşündüğüm saptama ve değerlendirmeler de var.