Arşiv 2016/03/19

Teröre karşı sorumlu vatandaşın sosyal medya rehberi

Türkiye zor günlerden geçiyor. Sadece son 6 ayda Ankara’da 3, İstanbul’da 2 bombalı terör saldırısı gerçekleşti. Masum insanlar katledildi.

Ülkemizin huzur ve bütünlüğünü hedef alan bu terör saldırıları gazete ve televizyonlarda olduğu gibi Facebook, Twitter ve Periscope gibi sosyal mecralarda da yankı buldu. Ancak sosyal medyada teröre tepkinin yanı sıra parçalanmış cesetler, hurdaya dönmüş araçlar ve çokça yanlış bilgi de gördük. Sonrasında ise provokasyonlara neden olan, saldırı söylentileri başladı. AVM’lerde, kalabalık caddelerde patlama olduğuna, olacağına dair gerçek dışı paylaşımlar yapıldı.

Bu makalede sosyal medyada son zamanlarda sıklıkla tanık olduğumuz dezenformasyonun, provokasyonun önüne nasıl geçebileceğimiz üzerinde duracağım. Sorumlu bir vatandaşın provokasyonlara karşı sosyal medyada neler yapabileceğini madde madde açıklamaya çalışacağım.

Tanık olmadığınız gelişmeleri paylaşmayın

Tık GazeteciliğiSosyal medyada dezenformasyonun temel nedeni insanların tanık olmadığı, kulaktan duyma gelişmeleri paylaşması. Bu durum bir domino etkisi yaratarak, doğru olmayan bir haberin on binlerce kişi tarafından tekrar tekrar paylaşılmasına neden olabiliyor.

Buna engel olmak da çok basit: Tanık olmadığınız gelişmeleri paylaşmayın!

Gözünüzle görmediğiniz, kulağınızla duymadığınız gelişmeleri paylaşmayın! Bu bir suç olduğu için önce kendinize, sonrasında ise toplumsal huzura büyük zarar verebilir.

Paylaşırken bir kez daha düşünün

Sosyal mecralarda gördüğünüz saldırı veya patlama gibi haberlerin doğruluğundan emin olmadıkça re-tweet etmeyin, paylaşmayın.

Söz konusu paylaşımın doğru olup olmayacağını bir kez daha düşünün. Eğer gördüğünüz paylaşımların doğruluğundan yüzde 100 emin olamıyorsanız, bilgileri teyit edemiyorsanız tekrar paylaşmayın.

Sosyal medyadaki paylaşımlara eleştirel yaklaşarak, bunların doğruluğunu mutlaka test edin. (Bir sonraki maddedeki bilgi ve fotoğraf doğrulama araçlarını kullanabilirsiniz.) Eğer bunların gerçeği yansıtmadığını fark ederseniz bunu belirten bir tweet atın veya Facebook paylaşımı yapın.

Bilgi ve fotoğraf doğrulama araçlarını kullanın

türkçe video bloglarSosyal medyada paylaşılan bilgi, fotoğraf ve videoları doğrulamak için profesyonel gazetecilerin kullandıkları, bir bölümü oldukça basit yöntemler var. Bunlardan bir sosyal medya kullanıcısı olarak siz de yararlanabilirsiniz.

Örneğin Facebook ve Twitter’da sıklıkla eski saldırı ve patlama fotoğrafları saki yeniymiş gibi paylaşılmakta. Bu fotoğrafları doğrulamak sadece bir iki dakikanızı alır. Bunu nasıl yapacağınıza dair bir makale: Fotoğraf doğrulama araçları

Videolar konusunda da şüpheyi elden bırakmayın. Olayla ilgili olduğu iddia edilen görüntünün doğruluğunu arşiv araması yaparak teyit edebilirsiniz. Youtube, Dailymotion gibi video paylaşım ağlarında videonun konusuyla ilgili arama yapın. O video karşınıza eski bir tarihle çıkabilir.

Dezenformasyona siz engel olun

Provokasyonların, dezenformasyonun nedeni olmamak çok önemli. Ancak bununla da yetinmeyerek, provokasyonlara engel olabilirsiniz.

Örneğin Twitter’da herhangi bir AVM’de saldırı olduğu iddiası paylaşılmış ve siz de söz konusu AVM’deyseniz bunun doğru olmadığını yazın. Hatta fotoğraf ve video paylaşın. Böylelikle büyük bir dezenformasyona sadece bir tweet ile engel olmuş olursunuz. Ayrıca resmi makamların iddialarla ilgili paylaşımlarımlarını da takip edin, gerektiğinde bunları arkadaş ve takipçilerinizle paylaşın.

Öte yandan sosyal medyada paylaşılan içeriğe şüpheyle yaklaşıp, bir önceki maddede sözünü ettiğimiz yöntemlerle bunların doğru olmadığını saptayabilirsiniz. Bu durumda da söz konusu içeriğin gerçekleri yansıtmadığını detaylı bir açıklamayla birlikte sosyal medyada mutlaka belirtin.

 

Facebook’ta nasıl haber paylaşılır?

Facebook dünyanın geri kalan pek çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de en fazla kullanılan sosyal ağ. Bu nedenle gerek medya organları, gerekirse de reklam ajansları için özel ilgi gösterilmesi gereken önemli bir mecra.

Ben de son 5 yıldır bu ağı haber paylaşmak için kullandım. Sosyal projelerin yanı sıra biri bölgesel, diğeri uluslararası iki TV kanalının sosyal medya hesaplarını profesyonel olarak yönettim. Şimdi de uluslararası bir haber ajansının sosyal medya hesaplarını yönetiyorum. Mesaimin büyük bölümü Facebook, Twitter ve Youtube’da haber paylaşarak geçiyor. Bugün de sizlere Facebook’a dair deneyim ve izlenimlerimi paylaşmak istiyorum.

Hangi haberleri (içeriği) Facebook’ta paylaşmalıyız?

Facebook çok sık aralıklarla paylaşım yapılan bir sosyal mecra olmadığı için hangi içeriğin Facebook’ta paylaşılacağına karar vermemiz gerekiyor. Burada sadece özel olduğunu düşündüğümüz, bu mecrada ilgi görecek ve etkileşime neden olacak haberler paylaşmanızı öneririm. Çok ve sık haber paylaşmayın çünkü bu hiç haber paylaşmamaktan farklı sonuçlar vermeyecektir. Facebook gereksiz olarak değerlendireceği paylaşımlarınızı çok az kişiye gösterecektir.

Hangi haberlerin ilgi gördüğü, etkileşime neden olduğu geçmişe yapılacak bir projeksiyonla belirlenebilir. Daha önce ilgi gören haber türleri, içeriği Facebook istatistiklerinden ve haftalık olarak çıkartılması gereken raporlardan görülmeli ve takip edilmelidir. Buna göre “iş yapacak” içerikler bu mecrada paylaşılmalıdır.

Hangi haberi paylaşmalısınız? Cevabı Twitter'da bulabilirsiniz...
Hangi haberin paylaşılacağını belirlerken Twitter size bir yol gösterici olabilir. Twitter’da fazla etkileşim alan haberler, genellikle Facebook’ta da etkileşim almaktadır. Bu nedenle Twitter paylaşımlarınızın sonucuna göre Facebook paylaşımlarınızı düzenleyebilirsiniz. Twitter’da hangi içeriğin etkileşimin yüksek olduğunu analytics.twitter.com adresinden görebilirsiniz.
Hangi saatlerde Facebook’ta paylaşım yapmalıyız?

Facebook’ta günün her saati paylaşım yapılabilir. Ancak gün içerisinde belirli saat aralıklarında yapılacak paylaşımlar çok daha fazla kişiye ulaşır.

Örneğin deneyimlerimden yola çıkarak 19.30 ila 22.00 arasının genellikle Facebook’ta en fazla kişiye ulaşılabilecek saatler olduğunu söyleyebilirim. (Tıpkı televizyonlardaki prime-time gibi.) Özel haberlerin bekletilmesi sorun olmayacak ise bu saat diliminde paylaşılması gerekmektedir.

Ancak 19.30 ile 22.00 arası Türkiye’deki haber siteleri için geçerli olabilir. Bu durum hesaba, ülkeye ve hedef kitleye göre farklılık gösterebilir. Sürekli olarak rapor çıkartılmalı, hedef kitlenin aktif olduğu saatler kontrol edilmeli ve doğru zamanlar belirlenmelidir. Yani, sizin sayfanızı beğenen kitleyi yakından tanımanız ve ona göre paylaşım saatlerini belirlemeniz bu noktada başarı için bir zorunluluk. Örneğin Ramazan aylarında sahura kalkan bir beğeni kitleniz varsa sahur saatlerinde de sık ve ilgili (örneğin Ramazan’la ilgili) paylaşım yapmanız gerekmektedir.

Hatırlatmaya gerek yok ama yine de yazayım: Son dakika veya beklemesi uygun olmayan haberler en kısa sürede paylaşılmalıdır. Böyle bir haber için prime-time’ı beklemek rasyonel olmayacaktır.

Facebook’ta hangi aralıkta paylaşım yapmalıyız?

Facebook’ta paylaşım sıklığı Twitter ve benzeri mecralara göre daha azdır. İdeal paylaşım aralığı gördüğüm kadarıyla 20 ila 40 dakikadır.

Facebook’ta nasıl paylaşım yapmalıyız?

Facebook’ta üç tür paylaşım yapılabilir: Bunlar “durum”, “fotoğraf” ve “video”dur.

Bu üç tür içerik arasında en fazla etkileşim sırasıyla video, fotoğraf ve durum ile sağlanır. Bu nedenle öncelik video paylaşımlarına verilmeli, ardından fotoğraf ve fotoğraf albümleri kullanılmalıdır. Fotoğraf ve video olmayan “durum” paylaşımları ise fazla tercih edilmemelidir.

Video paylaşımlarında Youtube’a veya benzer bir siteye link vermek yanlış olacaktır. Bunun yerine videoyu Facebook’a yüklemeniz erişiminizi çok daha artıracaktır.

Facebook’ta nasıl paylaşım yapmalıyız?

Başlık: Paylaşımın başlığı haberin başlığı ile aynı olmak zorunda değildir. Daha ilgi çekici, merak uyandırıcı (ama okuyucuyu kandırmayan) başlıklar tercih edilmesi daha iyi sonuçlar verecektir.

Link: Facebook’ta paylaşım yaparken kullanılacak linkler kısaltılmalıdır. Bunun için bit.ly gibi ücretsiz servisler kullanılabilir.

Görsel: Facebook’ta görsel olarak video veya fotoğraf ekleme şansı bulunmakta. Burada öncelik videoya verilmeli, haberin videosu yoksa fotoğraf galerisi, galeri yoksa tek fotoğraf kullanılmalıdır.

Bir galeri veya video içeren haber paylaşırken okuyucunun içeriğin bu özelliğinin de olduğunu anlaması sağlanır. Bunun için metnin başına [Video], [Galeri], [Belgesel] veya [İnfografik] yazısı eklenebilir. Bu tür içerikler “[Galeri] + Başlık + Link + Görsel” veya “[İnfografik] + Başlık + Link + Görsel” şeklinde paylaşılmalıdır.