Gazeteciler için “Doğrulama El Kitabı”

Sosyal medya gazeteciler için en önemli bilgi kaynaklarından bir tanesi halini aldı. Peki ama bu bilgiler ne kadar güvenilir? “Doğrulama el kitabı” bu sorunun yanıtını vermeye çalışıyor. Profesyonellerin deneyimlerinden yola çıkarak, size bir yol haritası sunuyor.

European Journalism Centre (EJC) kaynaklı, Korsan Parti tarafından Türkçeleştirilen Doğrulama El Kitabı (Verification Handbook)  kriz anları, doğal afetler gibi kitlesel olaylarda sosyal mecralarda üretilen bilgiye nasıl ulaşılacağı ve bu bilgilerin nasıl doğrulanacağı üzerine ipuçları sunuyor.

Kitabın Türkçe Yayın Editörü, daha önce de pek çok başarılı işe imza atan, M. Atakan Foça blogunda kitap hakkında şunları yazıyor:

Kriz anlarında, doğal afetlerde veya çatışma hallerinde internette hızla yayılan yanlış bilgi insan hayatını tehdit edebilecek kadar önemli hale gelebiliyor. Dezenformasyon ve bilgi kirliliği içerisinden doğru bilgileri ayıklamak, yanlışları düzeltmek ise kalıcı hasarların oluşmasını önleyebilir.

Bu hedefe ulaşabilmek için gazeteciler ve sivil toplum çalışanlarının online bilginin nasıl doğrulanacağı, yanlışların nasıl düzeltileceği ile ilgili etik ilkelere ve doğru araçlara sahip olması gerekli. Doğrulama El Kitabı bu anlamda, uzmanlar tarafından uygun araçlar ve yöntemlerin anlatıldığı, tecrübelerin ve vaka çalışmalarının paylaşıldığı bir rehber olma özelliği taşıyor.

Kitap işin profesyonelleri için vaka örnekleri bakımından önem kazanırken amatörler için işin nasıl yapılacağını gösteriyor. Bu anlamda özellikle profesyonel gazeteci olmak isteyenler için kitap okunması gereken çalışmalar arasında yer alıyor.

Kitapta dünyanın farklı bölgelerindeki gerçek olaylar sırasında sosyal medyada yayılan içeriğin nasıl doğrulandığı işi yapan profesyoneller tarafından anlatılıyor. “Doğrulamanın Temelleri”nden görsel ve video doğrulamasına; sosyal medyayı bir haber kaynağına çevirmeye, kitlelere sosyal medya aracılığıyla ulaşmaya değin farklı konularda geniş ve pratik bilgiler sunuluyor.

Doğrulama El Kitabı’na Türkçe olarak buradan, İngilizce olarak buradan farklı formatlarda ve ücretsiz olarak ulaşabilirsiniz. Kitabı edinmenizi ve okumanızı öneririm. Ayrıca kitabı Türkçeleştirdikleri için Korsan Parti ve M.Atakan Foça nezdinde tüm ekibe teşekkür ederim.

Gazeteciler İçin Fotoğraf Doğrulama Araçları

Sosyal medyanın artık profesyonel gazeteciler için de ciddi bir haber kaynağı haline geldiğini daha önce pek çok makalemizde belirtmiştik. Artık sosyal medyanın kaynaklık ettiği birçok haber görüyoruz. Ancak bu haberlerde önemli hatalar da yapılıyor. Bu makalemizde bu tür hataların önüne geçmek için sosyal medyada paylaşılan fotoğrafları teyit etmenizi sağlayacak servisleri aktarmak istiyoruz.

Sosyal medyada bir fotoğraf gördünüz ve bunun doğruluğundan emin olmak istiyorsunuz. Öyle ise size bu iş için oluşturulmuş 4 önemli servisi sunuyoruz:

Google Görsel Araması

“Google Search by Image” ile sosyal medyada karşılaştığınız herhangi bir fotoğrafın ilk olarak ne zaman ve hangi sitelerde kullanıldığını öğrenebiliyorsunuz. Örneğin sosyal medyada gördüğünüz bir katliam fotoğrafının iddia edildiği gibi yeni mi yoksa çok farklı bir zaman ve coğrafyada mı çekildiğini hemen görebiliyorsunuz.

Google’ın ücretsiz olarak sunduğu bu servise https://images.google.com adresinden ulaşabiliyor, fotoğrafı yükleyerek ya da bağlantı adresini kopyalayarak kullanabiliyorsunuz.

Yandex Görsel Araması

Arama konusunda Google ile ciddi rekabet halinde olan Yandex, fotoğraf aramasında da Google ile yarışıyor. Google Görsel Araması ile benzer bir mantıkta çalışan Yandex’te de elinizdeki bir fotoğrafın ilk nerede, nasıl kullanıldığını öğrenip elinizdeki bilgileri teyit etme şansı buluyorsunuz. Yine Google’da olduğu gibi söz konusu fotoğrafın kullanıldığı haberleri bulmanın yanı sıra fotoğrafın da yüksek çözünürlüklü haline ulaşabiliyorsunuz.

Yandex’ten görsel araması yapmak isterseniz kullanmanız gereken adres: http://yandex.com.tr/gorsel

Tin Eye

Tin Eye de Google Görsel Arama gibi bir fotorğaf arama motoru. Yine ücretsiz kullanabileceğiniz bu servisle de herhangi bir fotoğrafın ilk olarak nere(ler)de kullanıldığından haberdar olabiliyorsunuz. Google kadar fazla sonuç vermese de Tin Eye’in özelliği fotoğrafın üzerinde değişiklik yapılmışsa eski versiyonlarına ulaşmanızı daha kolay sağlıyor.

Tin Eye servisinden yararlanmak istiyorsanız başvurmanız gereken adres http://www.tineye.com.

Jeffery’s Exif Viewer

Sosyal medyada edindiğiniz bir fotoğrafın EXIF (Exchangeable Image File) bilgisini ortaya çıkarmak istiyorsanız Jeffery’s Exif Viewer işinize yarayabilir. Sistem yüklediğiniz veya linkini paylaştığınız fotoğrafın tarih, kamera özellikleri ve hatta GPS konumunu da verebiliyor.

Jeffery’s Exif Viewer’a http://regex.info/exif.cgi adresinden ulaşılabiliyor.